Chào mọi người,

Lần trước mình có viết 1 bài chia sẻ bao quát suy nghĩ của mình về việc so sánh 2 bài thi IELTS và PTE. Mình để link bài viết cũ dưới comment ạ.

Hôm nay mới có thời gian, mình xin phép chia sẻ kĩ hơn về 2 bài thi này, đặc biệt là PTE, để các bạn đang ở giai đoạn tìm hiểu có cái nhìn cụ thể hơn về bài thi, và các bạn đã và đang ôn thi mà gặp khó khăn có thể hiểu thêm chút lí do vì sao mình chưa thành công.

Again, những chia sẻ của mình là từ góc nhìn của người (1) từng học và thi IELTS, IELTS 8.0; (2) từng học và thi PTE, PTE90; và (3) đã và đang dạy PTE được 5 năm.

1. KHÁC BIỆT CHÍNH GIỮA 2 BÀI THI:

Điều đầu tiên cần hiểu, dù chọn bài thi nào, các bạn cũng cần học tốt 2 thứ để có thể thi đạt:

(1) học tiếng Anh

(2) học kĩ năng áp dụng tiếng Anh để làm tốt các dạng bài trong bài thi IELTS / PTE

2 bài thi có thể khác nhau về format, chi tiết các dạng bài, cách chấm điểm… (tức là về hình thức), nhưng giống nhau ở yêu cầu số 1, tức là đều cần học tiếng Anh.

Theo mình, khác biệt quan trọng nhất về nội dung và hình thức của 2 bài thi như sau:

Về nội dung:

• 2 kĩ năng được coi là khó của IELTS là Speaking và Writing (vì 2 phần thi này hoàn toàn là tự luận, và IELTS có những yêu cầu tương đối cao về khả năng trình bày logic, từ vựng academic...)
• PTE được coi là "cứu cánh" so với IELTS chủ yếu do kĩ năng Speaking và Writing của PTE dễ thở hơn, không yêu cầu cao về học thuật như IELTS. Tuy nhiên, Reading và Listening trong PTE khó hơn khá nhiều so với IELTS.

Về format bài thi:

• IELTS là bài thi vốn được thiết kế để thi trên giấy, số lượng dạng bài không quá nhiều, yêu cầu tốc độ vừa phải, các dạng bài không đòi hỏi phản xạ hay thao tác nào quá nhanh. Nội dung tự luận nhiều hơn. Các bài tập thiên về hiểu ý, hiểu nội dung chính.
• PTE là bài thi được thiết kế để thi 100% trên máy tính, số lượng dạng bài nhiều (20 dạng), các dạng bài nhỏ lẻ, mỗi dạng tập trung vào 1 lát cắt nào đó về kĩ năng tiếng Anh. Nhiều dạng bài đòi hỏi phản xạ rất nhanh, và cần các thao tác với máy tính thành thục. Một số dạng bài có áp lực lớn về thời gian. Chủ yếu là các bài tập trắc nghiệm, có một vài dạng tự luận ngắn. Ngoài việc hiểu ý chính, một số dạng bài yêu cầu độ chính xác cao về chi tiết.

2. DỄ HAY KHÓ?

Với các khác biệt như vậy, để đánh giá bài thi nào là dễ hay là khó, phù hợp hay không phù hợp, cần học trong bao lâu để thi được... phụ thuộc vào từng trường hợp một. Muốn tự đánh giá, các bạn cần dựa vào 2 yếu tố nói trên:

(1) năng lực tiếng Anh của bản thân so với mức điểm cần đạt.

Ví dụ các bạn cần thi đạt PTE50 (tương đương IELTS 6.0), trong khi trình độ tiếng Anh của bạn đã đạt ngang hoặc hơn như vậy, thì bạn chỉ cần học mục (2), tức là làm quen với cách làm bài thi là có thể thi được. Và khi đó bạn có thể tìm hiểu xem format bài thi nào phù hợp với mình hơn, và lựa chọn bài thi đó.

Ngược lại, nếu cũng với target này, nhưng trình độ tiếng Anh ở mức độ “mất gốc” hoặc mới chỉ đạt PTE30 (tương đương khoảng IELTS 4.5) thì việc đầu tiên là các bạn phải nâng cao trình độ tiếng Anh của mình lên ngang mức cần đạt, rồi sau đó mới nói đến việc học và ôn luyện cách làm các dạng bài trong bài thi. Việc nâng cao trình độ bao gồm học từ vựng, học phát âm, học ngữ pháp, luyện nghe, luyện nói, luyện đọc hiểu, luyện viết, không có giới hạn về thời gian và hình thức.

=> Như vậy, bài thi nào cũng sẽ có thể DỄ với người có nền tiếng Anh phù hợp với target và phù hợp với cấu trúc nội dung của bài thi, và sẽ KHÓ với người có nền tiếng Anh quá thấp so với target hoặc có những thế mạnh không phù hợp với đặc điểm bài thi.

(2) Học kĩ năng làm bài tương ứng với bài thi.

Mục này cũng cần 2 bước, bao gồm [a] học lý thuyết, nắm rõ tiêu chí chấm điểm, các yêu cầu cụ thể, đặc điểm từng dạng bài và [b] làm bài tập thật nhiều, “cày” các bộ đề nhằm rèn luyện cho các kĩ năng làm bài được thành thục, nhuần nhuyễn.

=> Và với các khác biệt đã nêu ở trên, PTE sẽ phù hợp (DỄ) với những bạn linh hoạt, phản xạ nhanh, và ngược lại, sẽ KHÓ với những bạn không luyện được thành thạo các thao tác, phản xạ cần thiết, không chịu được áp lực thời gian (dễ cuống và mất bình tĩnh).

Theo quan sát của mình, điều này có thể phụ thuộc vào tuổi tác, nghề nghiệp, thói quen... của các bạn. (Ví dụ, các bạn trẻ gõ máy tính nhoay nhoáy, thích làm nhanh xong nhanh.. sẽ thấy PTE khá thú vị, tiếp thu nhanh và áp dụng được ngay, nhưng các anh chị tương đối lớn tuổi khi làm quen với PTE sẽ thấy hơi vất vả, từ việc phải nói nhanh, đánh máy nhanh, take note nhanh, cái gì cũng ào ào…).

Trình độ tiếng Anh tốt không thật sự giúp ích nhiều trong phần này, nếu các bạn học và luyện tập các dạng bài không đúng cách.

Thực tế, quan điểm cho rằng PTE là bài thi "dễ hơn", theo mình, không hoàn toàn sai. PTE thật sự có một số dạng bài tương đối dễ tiếp cận, dễ đối phó. Ngoài ra, việc PTE có các platform ôn tập, làm bài câu nào có thể chấm điểm câu đó ngay, làm cảm giác bài thi khá gần gũi, các lỗi sai được chỉ rõ trên platform nên cũng cảm giác dễ phát hiện và khắc phục. Tuy nhiên, không nên quên rằng PTE cũng có những dạng bài thực chất và cực kì khó.

Cá nhân mình không đồng ý với quan điểm một số bạn cho rằng PTE "chỉ cần học tips, học thuộc tủ, không cần hiểu", và mình tin là những bạn đang ôn thi và chưa thành công với PTE cũng hiểu điều này. Những ý kiến như vậy không đủ toàn diện, dễ dẫn đến nhiều lầm tưởng về bài thi, khiến quá trình học và ôn tập gặp nhiều khó khăn, mất thời gian và không hiệu quả.

3. TẠM KẾT

IELTS là bài thi đã xuất hiện và phổ biến trong thời gian dài, và từ khi mới xuất hiện đến nay luôn được gắn với đặc điểm “khó”, “thực chất”, "cao siêu"... Có lẽ chính vì lí do đó mà khi xác định học IELTS, các bạn học sinh có xu hướng “nghiêm túc” hơn, e sợ hơn và học miệt mài hơn, vì luôn tâm niệm đó là bài thi “khó” và nếu không học đàng hoàng thì không thi được. Việc số lượng dạng bài không nhiều cũng giúp cho việc dạy/học hay làm bài tập mỗi dạng đều có thể đi sâu hơn, giải thích rõ ràng và tập trung vào bản chất tiếng Anh hơn.

Trong khi đó, vì nhiều lí do, cách tiếp cận với bài thi PTE lại ngược lại. Đa số học sinh mình tiếp xúc đều quan niệm là các bạn đang “học PTE” thay vì đang “học tiếng Anh để thi PTE”. Các bạn cho rằng chỉ cần biết hết các dạng bài trong bài thi, làm thêm các bài tập trên các platform ôn tập… là tất cả những gì cần làm khi học thi PTE.

Như vậy, bản chất là các bạn chỉ đang tập trung học mục (2) - kĩ năng làm các dạng bài trong bài thi PTE, mà quên mất phần quan trọng hơn là mục (1) - học tiếng Anh đủ để có thể áp dụng các kĩ năng làm bài hiệu quả.

Rất nhiều (phải nói là đại đa số) các bạn học sinh mình gặp khi học PTE không có thói quen tra từ điển, không ghi chép từ mới, không tìm tòi sửa lỗi phát âm, lỗi ngữ pháp..

Chủ yếu các bạn tập trung vào việc “làm hết bộ tủ” trên các platform, học thuộc hết “tips” và “tricks” khi làm bài, tức là chỉ tập trung vào phần nổi, trong khi phần quan trọng quyết định kết quả là phần chìm, tức là phần cốt lõi về năng lực tiếng Anh.

Tóm lại, để thật sự học và thi PTE (hay IELTS, hay bất cứ môn gì) thành công, nhất là khi tiếng Anh không thật sự vững, cần rất nhiều lực: sức lực, trí lực, động lực, nghị lực, và cả “tiền lực” (để cover chi phí học và thi, có thể không chỉ 1 lần )

Dù là bài thi nào, cũng chúc các bạn có cái nhìn đúng đắn, xác định đúng lộ trình và chuẩn bị đủ “lực” để sớm thành công với target của mình! 

Hanh Le.

Ảnh: Chia sẻ của bạn học sinh sau vài lần thi chưa đạt kết quả, mới đây tìm hỏi mình để tìm phương pháp học mới. Tình trạng "học chỉ làm các bước như đi thi nên kết quả không cải thiện" có lẽ không phải của riêng bạn hs này.