banner quang cao web dulichnuocuc
Hành trình nước Úc Tập 6: DÀI VÀ NGẮN (1)
Trang chủ » Định cư Úc  »  Hành trình nước Úc Tập 6: DÀI VÀ NGẮN (1)
Hành trình nước Úc Tập 6: DÀI VÀ NGẮN (1)

Chủ đề này, lẽ ra đã được viết từ năm trước, nhưng thời điểm mình định viết, một vụ cháy chung cư mini ở Hà Nội xảy ra, hậu quả cực kỳ thảm khốc với hơn 50 người thiệt mạng. Vì bài viết này có một phần liên quan nên mình quyết định không viết tiếp. Bởi lẽ, trước bi kịch của người khác, mà cứ nói về giá như, lẽ ra, phải thế này, phải thế nọ, rồi đổ lỗi, rồi cay nghiệt, thì phỏng có ích gì. Trong bi thương, mọi lời lẽ đều trở nên vô dụng, vậy nên, im lặng cũng là một cách để cảm thông.

Mình hơi ngại khi phải nói nhiều về đạo đức, bởi theo khoa học xác suất thống kê của giang cư mận, những kẻ rao giảng đạo đức thì hay sống như hạch. Thế nên, mỗi khi viết bài xong, mình cũng lần mò mình rất kỹ, để xem thử có sót cái hạch nào hay không, kết quả cũng khá an tâm, vì chỉ có hòn chứ chưa có hạch.

Những điều mình chia sẻ, chỉ là góc nhìn mang tính cá nhân, mà cá nhân thì đầy rẫy tính chủ quan và phiến diện, nên chuyện yêu ghét là điều bình thường. Chỉ mong là, lời yêu thương thì nên tỏ, còn lời cay đắng thì nên mờ. Đời còn mấy khi!

Trước tiên, phải khẳng định để các bạn khỏi lăn tăn, chuyện dài ngắn ở đây chẳng liên quan gì đến thực phẩm, cụ thể là xúc xích cả (hình minh họa là cố tình để mọi người hiểu nhầm), chẳng qua mọi điều trên cõi đời đều có những chiều kích nào đó, nên dùng nó làm tương quan để so sánh cho mọi người dễ hình dung. Quan trọng hơn, dài chưa chắc đã tốt, ngắn chưa chắc đã xấu, chỉ cần đặt vào nơi phù hợp thì mọi việc đều thăng hoa.

Năm vừa rồi, mình đi thuê nhà để ở, một ngày đẹp trời, nhận được thông báo là sẽ có nhân viên bảo trì đến kiểm tra định kỳ máy báo khói (smoke detector). Thế là ngày hôm đó, một anh Úc cao to lực lưỡng gõ cửa vào nhà, dạo quanh và việc nặng nhất anh ấy làm là cạy nắp 2 cái smoke detector để thay cục pin rồi nguẩy đít ra về. Mất tầm chục phút.

smoke detector

Sau đó mấy ngày, lại có thông báo là sẽ có nhân viên bảo trì đến kiểm tra hệ thống gas. Lần này thì không phải 1 mà đến tận 2 anh cao to lực lưỡng, tổng trọng lượng chắc tầm 2 tạ, lích kích một túi đồ nghề, gõ cửa vào nhà, chổng mông kiểm tra đường ống gas. Sau khi đã kiểm tra bằng mắt, mấy ảnh lại kiểm tra bằng tay, xong lần mò trong túi đồ nghề, lấy ra một cái bình nhỏ xinh chứa xà bông để xịt vào các vị trí kết nối để kiểm tra gas có rò rỉ gì không. Phong thái rất ư là từ tốn và dịu dàng. Toàn bộ quy trình cũng chỉ tốn tầm 20p.

Mình không rành về giá, nhưng mỗi lần như vậy chắc cũng tốn cả trăm đô. Hình như đây là công việc định kỳ và bắt buộc đối với nhà chung cư cho thuê, chưa kể việc kiểm tra định kỳ của thợ điện nữa. Đúng là cho thuê nhà ở Úc này thiệt là nhiêu khê. Năm ngoái, đang viết lưng chừng đến đây thì vụ chung cư mini bị cháy xảy ra, khi đọc về số người thiệt mạng, mình choáng váng và bàng hoàng. Tại sao lại có thể thảm khốc đến vậy? Hơn 50 mạng người ra đi trong một đêm mà cuộc sống lẽ ra vẫn phải diễn ra một cách bình thường như mọi ngày khác.

Cuộc sống bất chợt hiện lên thật mong manh.

Rồi mình tự hỏi, nếu hoàn cảnh khiến mình phải sống trong một chung cư như thế đó, thì liệu mình có thể sống sót được không. Chẳng có gì chắc chắn cả, sự vô thường đó khiến mình tự hỏi, nếu mình ở trong hoàn cảnh những người ở đó, mình phải làm gì để bảo vệ mình và gia đình? Và rồi, để trả lời cho câu hỏi đó, mình bị ngộp trong lượng dữ kiện cần phải làm, từ chuyện phải hiểu được hệ thống phòng cháy chữa cháy, vừa phải đấu tranh để người khác phải tôn trọng và có trách nhiệm bảo trì hệ thống đó, vừa phải chuẩn bị những phương tiện cứu hộ cá nhân để bảo vệ bản thân và gia đình, vân vân và mây mây.

Còn nếu mình ở Úc, thì dường như câu chuyện đơn giản hơn nhiều, “đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng”! Mình đang ở chung cư, và trước khi nhận nhà, mình đã được gửi cho nguyên bộ “Hướng dẫn sử dụng”, từ việc chuyển đồ vào chung cư, đến việc đổ rác, đến quy định về phòng cháy chữa cháy. Mình tin là ở Việt Nam cũng có những bước này, nhưng cách chúng ta tiếp nhận rất khác.

Không phải là tất cả, nhưng mình tin là đa số người Việt, xem rủi ro là một dạng may nhờ rủi chịu, mang nhiều “yếu tố tâm linh”, kiểu như trời kêu ai nấy dạ, số phận nó thế. Thật vô lý khi phải định kỳ hàng năm phải trả một số tiền chỉ để có người đến dòm ngó, kiểm tra điện đóm này nọ rồi về. Thậm chí chi phí bảo trì còn bị cắt xén để tiết giảm tối đa hay phong bì phong bao cho những cơ quan có thẩm quyền bỏ qua các lỗi nếu có, trong các đợt thẩm tra, kiểm định. Chúng ta dùng tiền để mua việc làm ngơ các dấu hiệu ảnh hưởng đến an toàn thay vì dùng tiền để kiểm tra và xử lý để đảm bảo an toàn.

Đó là một nghịch lý mà nếu bạn thực sự ngồi ngẫm nghĩ, bạn sẽ thấy nó vô lý đến mức ngớ ngẩn. Vậy nhưng, việc đó vẫn đang diễn ra rất bình thường ở Việt Nam, cho đến khi một thảm kịch nào đó xảy đến. Và rồi hàng loạt sai sót tày trời hiện ra, và rồi dư luận lại sục sôi phẫn nộ, và rồi mọi thứ lại được thời gian làm cho nguội lạnh, cho đến khi một thảm kịch khác xuất hiện. Chúng ta trả giá cho sự tiết kiệm trong ngắn hạn bằng những hậu quả dài hạn.

Tại sao vậy? Bởi áp lực vận hành và tốc độ vận động ở Việt Nam là rất lớn và rất nhanh. Ai đã làm xây dựng ở Việt Nam thì sẽ hiểu thế nào là áp lực tiến độ và đi cùng với áp lực chi phí. Cho kết quả trước mắt, chúng ta nhắm mắt làm ngơ cho nguy cơ trong tương lai, bởi vì đơn giản là nguy cơ đó chưa xảy ngay được, chúng ta nghĩ rằng chúng ta sẽ có thời gian để xử lý, và quan trọng hơn, đến lúc đó, trách nhiệm có thể sẽ là của ai đó khác. Xui thì chịu thôi!

Trong khi đó, ở Úc nói riêng, và các quốc gia phát triển nói chung, rủi ro (risks) là một yếu tố có thể đo lường và quản lý. Và họ có quy trình cụ thể để hạn chế tối đa các rủi ro có thể phát sinh, và tiên lượng luôn việc nếu đã quản lý rồi mà rủi ro vẫn xảy ra thì quy trình xử lý thế nào. Và để có thể áp dụng được việc quản lý rủi ro này vào thực tế, bắt buộc phải có chi phí cho việc vận hành. Do vậy, việc phải trả phí cho các việc kiểm tra định kỳ về an toàn là chuyện đương nhiên và bắt buộc phải có. Với đa phần người dân Úc, họ đã quen với việc đó và với họ, không thể trông chờ vào may rủi, mà họ trả tiền để quản lý luôn chuyện may rủi. Không có khái niệm hên xui gì ở đây cả, tất cả là công tác quản lý và quy trình vận hành. Hãy trả tiền cho những thứ có thể lượng giá được, bởi vì nếu không, khi chuyện đã xảy ra, có bao nhiêu tiền cũng vô ích.

Tư duy ngắn và dài, như mình đã nói, nó là bản chất của xã hội và mỗi xã hội sẽ có một hệ thống riêng thích ứng với sự vận hành đó. Lịch sử và môi trường xã hội ở Việt Nam, khiến cho chúng ta sẽ có phản ứng tư duy ngắn hạn, bởi vì tốc độ thay đổi quá nhanh, áp lực cho sự phát triển và vận hành cũng quá lớn. Chúng ta không có một hệ thống chuẩn để hỗ trợ cho việc tư duy dài hạn, mà lại có một hệ thống đầy rẫy những lối đi tắt, do vậy tư duy dài hạn trở nên chậm chạp và làm trì trệ khả năng vận hành. Bạn có quản lý tốt chung cư đi nữa, nhưng đến lúc thẩm tra thẩm định mà không có phong bì phong bao thì cũng bị hành ra bã. Và để đối phó cho được việc, chúng ta phải nhìn ngắn, và chấp nhận rủi ro. Bởi vì, biết đâu đấy, chúng ta hên thì sao?

Trong khi đó, xứ Úc lờ đờ chậm chạp, họ chả có gì phải vội, đúng việc thì phải làm, check list đã có, hồ sơ phải đủ, quy trình phải đúng, cứ vậy mà làm, thời gian có thể kéo dài, chi phí có thể đội lên, nhưng nếu nó cần thiết thì phải làm. Rất khó để họ chấp nhận những lối đi tắt mà trong đó ẩn chứa những rủi ro mà họ không thể gánh chịu được, dù rằng rủi ro đó có thể chỉ có xác xuất 0.01%. Đó là cách họ tư duy, vì về dài hạn, thứ họ tiết kiệm bắt lối tắt đó không bõ bèn gì với thiệt hại mà rủi ro kia, dù cực kỳ hiếm hoi. Vì biết đâu đó, lỡ xui thì sao?

Tư duy nhìn dài hay ngắn này, thực ra rất quan trọng để các bạn hiểu rõ hơn về cách xã hội bên này vận hành. Có những thứ, mình nghĩ là dân Úc ngớ ngẩn, ngây thơ, nhưng ngẫm cho kỹ, mình mới thấy họ đi trước mình quá lâu rồi.

Một ví dụ đơn giản, khi qua xứ này, mình ngạc nhiên khi tự tính tiền trong siêu thị, trong đó có việc tự cân đồ và nhập mã của thực phẩm, mà có phải chỉ có một đơn giá đâu, táo hay nho có tới vài ba loại, giá tiền thì khác nhau, chỉ cần nhập mã khác là tiết kiệm đôi khi nửa giá thành. Thế nhưng, liệu chúng ta được lợi bao nhiêu? Vài ba đồng bạc và có thể là cảm giác hồi hộp hưng phấn khi được cái lợi đó. Vậy rủi ro là gì? Nhiều lắm, nhưng lớn nhất là danh dự và niềm tin của người khác. Còn rủi ro của họ? Vài ba đồng bạc. Nhưng lợi thì rất nhiều, chi phí thuê nhân công giảm, thời gian chờ đợi của khách hàng ngắn hơn, và lớn nhất là sự thoải mái của khách hàng.

Chúng ta quen với việc vật lộn và tranh đấu trong môi trường khốc liệt ở Việt Nam, nên đôi khi chúng ta quen với việc nhìn ngắn và tư duy ngắn, đó là quán tính phù hợp với môi trường ở Việt Nam. Nhưng ở xứ này thì lại khác, tốc độ cuộc sống chậm hơn, hệ thống vận hành theo những nguyên lý và quy trình cụ thể và chặt chẽ hơn. Do vậy, để thích ứng được, bạn phải chậm lại. Bởi lẽ, đã ngắn mà còn nhanh thì thiệt là ê chề.

Mình tin là chuyện dài ngắn này còn rất nhiều điều thú vị để có thể nói thêm, nên hy vọng là còn có tập tiếp theo, hy vọng là sẽ viết về bảo hiểm. Nghĩ dài là thế, nhưng biết đâu cuộc vui ngắn chẳng tày gang…

Cầu mong sự an lành cho tất cả, cả dài lẫn ngắn!

5/5 - (6 votes)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *